Ενισχυμένη εκπαίδευση και δοκιμαστική περίοδος
Οι νέοι κανόνες καθιερώνουν τουλάχιστον διετή δοκιμαστική περίοδο για τους νέους οδηγούς, οι οποίοι θα υπόκεινται σε αυστηρότερες κυρώσεις σε περιπτώσεις οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ, μη χρήσης ζώνης ασφαλείας ή παιδικών καθισμάτων. Οι υποψήφιοι οδηγοί θα εξετάζονται πλέον και σε θέματα όπως τα τυφλά σημεία, η ασφαλής έξοδος από το όχημα, η χρήση κινητού τηλεφώνου και η λειτουργία συστημάτων υποβοήθησης οδηγού.
Η εκπαίδευση θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία ευάλωτων χρηστών, όπως πεζοί, ποδηλάτες και παιδιά, ενώ οι νέοι 17 ετών θα μπορούν να λαμβάνουν άδεια οδήγησης κατηγορίας Β υπό την εποπτεία έμπειρου οδηγού έως ότου ενηλικιωθούν.
Διάρκεια ισχύος και ιατρικοί έλεγχοι
Οι άδειες οδήγησης θα ισχύουν για 15 έτη για αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, και για πέντε έτη για φορτηγά και λεωφορεία. Τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τη διάρκεια για οδηγούς άνω των 65 ετών ή να επιβάλουν πιο συχνούς ιατρικούς ελέγχους.
Πριν από την έκδοση ή την ανανέωση της άδειας, οι οδηγοί θα υποβάλλονται σε ιατρικό έλεγχο, ο οποίος θα περιλαμβάνει εξετάσεις όρασης και καρδιαγγειακής υγείας. Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιλέξουν εναλλακτικά συστήματα αξιολόγησης, όπως έντυπα αυτοαξιολόγησης για τις κατηγορίες Β και Α.
Ψηφιακή άδεια οδήγησης
Η οδηγία καθιερώνει την ψηφιακή άδεια οδήγησης, η οποία θα είναι διαθέσιμη σε κινητά τηλέφωνα και θα έχει ίση νομική ισχύ με το έντυπο δίπλωμα. Οι οδηγοί διατηρούν το δικαίωμα να ζητούν φυσική άδεια, η οποία θα εκδίδεται εντός τριών εβδομάδων. Η ψηφιακή μορφή αναμένεται να απλοποιήσει τις διαδικασίες και να ενισχύσει την ασφάλεια των δεδομένων.
Διασυνοριακή εφαρμογή κυρώσεων
Η νέα οδηγία θεσπίζει κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αφαίρεση ή αναστολή άδειας οδήγησης. Αν ένας οδηγός τιμωρηθεί σε άλλο κράτος-μέλος, η ποινή θα ισχύει και στη χώρα έκδοσης της άδειας. Οι εθνικές αρχές θα υποχρεούνται να ανταλλάσσουν πληροφορίες για σοβαρές παραβάσεις, όπως οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών, υπέρβαση ορίου ταχύτητας άνω των 50 χλμ./ώρα και εμπλοκή σε θανατηφόρα ατυχήματα.
Η εισηγήτρια για τις άδειες οδήγησης, Jutta Paulus, δήλωσε ότι έως το 2030 η οδηγία θα έχει εισαγάγει την ψηφιακή άδεια σε όλη την ΕΕ, ενισχύοντας την εκπαίδευση στην ασφαλή οδήγηση και τη διευκόλυνση των εθελοντών οδηγών έκτακτης ανάγκης.
Από την πλευρά του, ο εισηγητής για την αφαίρεση αδειών οδήγησης, Matteo Ricci, τόνισε ότι το νέο πλαίσιο θα προσφέρει σαφέστερα και πιο αποτελεσματικά κριτήρια για την αναστολή διπλωμάτων, προστατεύοντας “όχι μόνο τους υπεύθυνους οδηγούς αλλά και ολόκληρη την κοινότητα”.
Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευση τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Τα κράτη-μέλη θα διαθέτουν τρία χρόνια για την ενσωμάτωσή τους στο εθνικό δίκαιο και έναν επιπλέον χρόνο για την προετοιμασία εφαρμογής.
Η Έλ. Κουντουρά ζητά τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οδικών Μεταφορών
Η Ευρωβουλευτής Έλενα Κουντουρά κατέθεσε νέα ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επαναφέροντας το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οδικών Μεταφορών, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των πολιτικών και δράσεων για την οδική ασφάλεια στα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Πρόκειται για τη δεύτερη παρέμβασή της για το ίδιο ζήτημα, καθώς είχε ήδη απευθύνει σχετική ερώτηση τον Οκτώβριο του 2024. Τότε, ο Επίτροπος για το Κλίμα και την Καθαρή Ανάπτυξη Βόπκε Χούκστρα είχε απαντήσει ότι η Κομισιόν βρισκόταν σε διαδικασία αξιολόγησης των αναγκών, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση από το Κολέγιο των Επιτρόπων. Έκτοτε, δεν έχει υπάρξει νέα ανακοίνωση ή επίσημη πρόοδος στο θέμα.
Η κα Κουντουρά υπενθυμίζει ότι, ως εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Πλαίσιο Πολιτικής της ΕΕ για την Οδική Ασφάλεια έως το 2030, είχε ήδη από το 2021 εισηγηθεί τη δημιουργία του Οργανισμού Οδικών Μεταφορών, πρόταση που εγκρίθηκε τότε από το Κοινοβούλιο. Παράλληλα, το 2022, σε ερώτησή της στην Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού (TRAN), ο Ευρωπαίος Συντονιστής για την Οδική Ασφάλεια Κρίστιαν Σμιτ είχε αναφέρει ότι η Κομισιόν είχε ξεκινήσει προπαρασκευαστικές διαδικασίες για την ίδρυση του οργανισμού.
Η νέα ερώτηση της Ελληνίδας Ευρωβουλευτού ζητά από την Κομισιόν να διευκρινίσει εάν προτίθεται να προχωρήσει στην επίσημη πρόταση για τη δημιουργία του Οργανισμού, κατά τα πρότυπα των αντίστοιχων ευρωπαϊκών οργανισμών που λειτουργούν ήδη στους τομείς των σιδηροδρομικών, θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών.
Σκοπός της πρότασης είναι η ενιαία διαχείριση των θεμάτων οδικής ασφάλειας, η παρακολούθηση των επιδόσεων των κρατών-μελών και ο συντονισμός των δράσεων για την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου “μηδενικών απωλειών” έως το 2050.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των προσπαθειών της ΕΕ να μειώσει δραστικά τα τροχαία ατυχήματα και να διαμορφώσει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου για την οδική ασφάλεια, αντίστοιχο με εκείνα που εφαρμόζονται ήδη σε άλλους κλάδους μεταφορών. Η συζήτηση για τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οδικών Μεταφορών αναμένεται να απασχολήσει εκ νέου τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μέσα στο 2026, καθώς το θέμα συνδέεται άμεσα με τις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες για την οδική ασφάλεια και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των μεταφορών.
