- Μεγάλη απόκλιση επενδύσεων: Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας, από τον αρχικό προϋπολογισμό των 28,45 εκατ. ευρώ, μόλις 165.000 ευρώ κατευθύνθηκαν σε κατασκευές υποδομών.
- Διοικητικά και χρηματοδοτικά εμπόδια: Οι Δήμοι καταγγέλλουν καθυστερήσεις στην αξιολόγηση, μη επιλέξιμες δαπάνες δημοσίων έργων και αυξημένες ανάγκες δανεισμού.
- Αίτημα νέας χρηματοδότησης: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση ζητά τη μεταφορά των ημιτελών έργων στο ΕΠΑ 2026–2030, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχισή τους.
Μεγάλη απόκλιση μεταξύ αρχικού προϋπολογισμού και δαπανών
Ο Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας (ΣΔΙΠΕ) παρουσίασε μια ιδιαίτερα αρνητική αποτίμηση του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης που υλοποιήθηκε μέσω του Υπουργείου Τουρισμού.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε στις 15 Νοεμβρίου 2026, ο αρχικός προϋπολογισμός για την αξιοποίηση των ιαματικών πηγών ανερχόταν σε 28,45 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, ο Σύνδεσμος αναφέρει ότι οι δαπάνες για κατασκευές υποδομών περιορίστηκαν σε μόλις 165.000 ευρώ, ενώ επιπλέον 728.000 ευρώ διατέθηκαν για μελέτες και υπηρεσίες.
Οι τελευταίες αφορούσαν την ανάπτυξη του τουρισμού τρίτης ηλικίας, την ανάπτυξη του τουρισμού υγείας και τη διαμόρφωση στρατηγικής για τους ιαματικούς φυσικούς πόρους.
Συνολικά, τα ποσά που καταγράφει ο Σύνδεσμος ανέρχονται σε 893.000 ευρώ, δηλαδή περίπου στο 3,1% του αρχικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, πρόκειται για στοιχεία δαπανών που παραθέτει ο ΣΔΙΠΕ και όχι για το συνολικό ύψος των εγκεκριμένων έργων ή των νομικά δεσμευμένων χρηματοδοτήσεων.
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι η περιορισμένη υλοποίηση δεν οφείλεται σε έλλειψη επενδυτικού ενδιαφέροντος ή αναγκών. Αντίθετα, αποδίδει τα προβλήματα κυρίως στις διοικητικές διαδικασίες και στους όρους χρηματοδότησης.
Τι ανέφεραν οι δήμαρχοι στο συνέδριο της ΚΕΔΕ;
Τα προβλήματα του προγράμματος ανέδειξαν στο συνέδριο της Καλαμάτας μέλη της διοίκησης του ΣΔΙΠΕ, μεταξύ των οποίων ο Αντώνης Γκουντάρας, δήμαρχος Αγιάς και πρόεδρος της Επιτροπής Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων της ΚΕΔΕ.
![]() |
| Ο δήμαρχος Αγιάς και πρόεδρος της Επιτροπής Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων της ΚΕΔΕ Αντώνης Γκουντάρας. |
Στις παρεμβάσεις συμμετείχαν επίσης ο κ. Σταμάτης Γαρδέρης, δήμαρχος Κύθνου και πρόεδρος του ΣΔΙΠΕ, καθώς και ο κ. Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου, δήμαρχος Άργους Ορεστικού και αντιπρόεδρος του Συνδέσμου.
Το ζήτημα έθεσαν ακόμη ο κ. Νίκος Παρούτογλου, δήμαρχος Αλμωπίας, η κα Κατερίνα Ιγνατιάδου, δήμαρχος Σκύδρας, ο Νίκος Γεωργάκος, Δήμαρχος Πρέβεζας, ο Γιώργος Γκιώνης, Δήμαρχος Λουτρακίου-Περαχώρας-Αγίων Θεοδώρων, και η κα Ιωάννα Καλημέρη, αντιδήμαρχος Θέρμου.
Οι εκπρόσωποι των Δήμων επισήμαναν ότι οι όροι του προγράμματος δεν ανταποκρίθηκαν στις ιδιαίτερες νομικές και διοικητικές υποχρεώσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, υποστήριξαν ότι τα προβλήματα είχαν εντοπιστεί εγκαίρως, χωρίς όμως να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
![]() |
| Ο δήμαρχος Άργους Ορεστικού και αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου. |
Οι καθυστερήσεις στην αξιολόγηση περιόρισαν τον χρόνο υλοποίησης
Ένα από τα βασικά σημεία κριτικής αφορά το χρονοδιάγραμμα υποβολής και αξιολόγησης των επενδυτικών προτάσεων.
Η αρχική πρόσκληση προέβλεπε σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα υποβολής αιτήσεων κατά το καλοκαίρι του 2024. Οι Δήμοι έπρεπε να συγκεντρώσουν τεχνικά, διοικητικά και χρηματοοικονομικά δικαιολογητικά, τηρώντας ταυτόχρονα τις διαδικασίες που προβλέπονται για τους δημόσιους φορείς.
Σύμφωνα με προηγούμενες ανακοινώσεις του Συνδέσμου, υποβλήθηκαν δέκα επενδυτικές προτάσεις, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 13,8 εκατ. ευρώ. Παρ’ότι η επιτροπή αξιολόγησης συγκροτήθηκε τον Οκτώβριο του 2024, η διαδικασία συνεχίστηκε έως τον Ιούλιο του 2025. Ως αποτέλεσμα, οι δικαιούχοι είχαν πλέον σημαντικά περιορισμένο χρόνο για να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες διαδικασίες και τα κατασκευαστικά έργα πριν από την αρχική προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2025.
Από τις δέκα προτάσεις, εγκρίθηκαν εννέα. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΣΔΙΠΕ, οι μεταγενέστερες περικοπές περιόρισαν την αξία των εγκεκριμένων έργων σε περίπου 7,5 εκατ. ευρώ, ενώ η δημόσια επιχορήγηση μειώθηκε σε περίπου 3,9 εκατ. ευρώ.
Οι μη επιλέξιμες δαπάνες αύξησαν τις χρηματοδοτικές ανάγκες των Δήμων
Ο ΣΔΙΠΕ επισημαίνει ότι το πρόγραμμα εφάρμοσε κοινό βασικό μηχανισμό χρηματοδότησης σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και δημοτικές επιχειρήσεις, παρά τις ουσιαστικές διαφορές στο θεσμικό τους πλαίσιο.
Οι Δήμοι δεσμεύονται από τον Νόμο 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις, ο οποίος προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες προμηθειών, εγκρίσεων, ελέγχων νομιμότητας και τεχνικής επάρκειας.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, ορισμένα βασικά στοιχεία των προϋπολογισμών δημοσίων έργων κρίθηκαν μη επιλέξιμα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα απρόβλεπτα σε ποσοστό 15%, τα γενικά έξοδα και το εργολαβικό όφελος σε ποσοστό 18%, καθώς και πρόβλεψη αναθεώρησης τιμών 2%. Κατά συνέπεια, τα σχετικά ποσά έπρεπε να καλυφθούν από ίδιους πόρους ή μέσω πρόσθετου δανεισμού.
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι οι περικοπές αυτές περιόρισαν το πραγματικό ποσοστό επιχορήγησης κάτω από το αρχικά προβλεπόμενο επίπεδο του 50%. Επιπλέον, επηρέασαν συμφωνίες με τραπεζικά ιδρύματα και δημιούργησαν νέες ανάγκες χρηματοδότησης.
![]() |
| Η δήμαρχος Σκύδρας Κατερίνα Ιγνατιάδου. |
Για τις δημοτικές επιχειρήσεις, η αντιμετώπιση των αυξημένων δαπανών μπορούσε να απαιτήσει διαδικασίες αύξησης μετοχικού κεφαλαίου και πρόσθετες εγκρίσεις, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.
Η ΚΕΔΕ είχε προειδοποιήσει το Υπουργείο Τουρισμού από το 2024
Οι ανησυχίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είχαν διατυπωθεί επίσημα ήδη από τον Νοέμβριο του 2024. Στις 14 Νοεμβρίου 2024, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ έλαβε ομόφωνα την απόφαση 411/14.11.2024, ύστερα από εισήγηση του Συνδέσμου Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας. Με την απόφαση ζητούσε την επίσπευση της αξιολόγησης και έγκρισης των επενδυτικών προτάσεων των Δήμων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ο αναγκαίος χρόνος υλοποίησης των έργων. Η συγκεκριμένη απόφαση διαβιβάστηκε στο Υπουργείο Τουρισμού στις 21 Νοεμβρίου 2024, με ρητή αναφορά στην προθεσμία ολοκλήρωσης των παρεμβάσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Στο συνέδριο της Καλαμάτας, οι εκπρόσωποι του ΣΔΙΠΕ επανέφεραν το ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι οι καθυστερήσεις που είχαν επισημάνει εγκαίρως συνέβαλαν καθοριστικά στην περιορισμένη απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων.
Αίτημα μεταφοράς των έργων στο ΕΠΑ 2026–2030
Ο Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας ζητά πλέον τη μεταφορά των έργων που δεν ολοκληρώθηκαν στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030.
Η προτεινόμενη λύση αποσκοπεί στη δημιουργία εναλλακτικού χρηματοδοτικού πλαισίου, ώστε να συνεχιστούν επενδύσεις που δεν μπόρεσαν να υλοποιηθούν εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι εκπρόσωποι των Δήμων θεωρούν ότι μια τέτοια εξέλιξη είναι αναγκαία για να αποφευχθεί η εγκατάλειψη σχεδιαζόμενων υποδομών και να αξιοποιηθούν οι μελέτες και οι διαδικασίες προετοιμασίας που έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, η μεταφορά προϋποθέτει αποφάσεις για την επιλεξιμότητα των έργων, τη διαθεσιμότητα πόρων και τον τρόπο αντιμετώπισης των δαπανών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί οριστική κυβερνητική απόφαση για τη μεταφορά των συγκεκριμένων έργων.
Η σύγκριση με τις επενδύσεις της Κροατίας
Κατά τη συζήτηση στο συνέδριο έγινε επίσης αναφορά στο παράδειγμα της Κροατίας και στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων για την ανάπτυξη του ιαματικού τουρισμού. Σύμφωνα με τον ΣΔΙΠΕ, η Κροατία διέθεσε περίπου 300 εκατ. ευρώ από το αντίστοιχο πρόγραμμα ανάκαμψης για επενδύσεις σε εγκαταστάσεις ιαματικών πηγών. Η σύγκριση χρησιμοποιήθηκε από τους εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να αναδείξει το μέγεθος των επενδύσεων που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό των σχετικών υποδομών.
Ωστόσο, οι διαφορές στη δομή των εθνικών προγραμμάτων, στους επιλέξιμους δικαιούχους και στον τρόπο χρηματοδότησης δεν επιτρέπουν την άμεση σύγκριση των αποτελεσμάτων. Παρά ταύτα, το παράδειγμα αναδεικνύει το ερώτημα κατά πόσο η Ελλάδα αξιοποίησε αποτελεσματικά τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους για την αναβάθμιση των δημοτικών ιαματικών εγκαταστάσεων.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις για τον ιαματικό και τουρισμό ευεξίας στην Ελλάδα;
Τα προβλήματα στη χρηματοδότηση του ιαματικού τουρισμού δεν περιορίζονται στους προϋπολογισμούς των Δήμων. Επηρεάζουν ευρύτερα τις δυνατότητες ανάπτυξης ενός τουριστικού προϊόντος που μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
Οι ιαματικές πηγές αποτελούν σημαντικό φυσικό πόρο για την ανάπτυξη τουρισμού υγείας, ευεξίας και τρίτης ηλικίας. Παράλληλα, πολλές βρίσκονται σε περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, μακριά από τους παραδοσιακούς προορισμούς μαζικού τουρισμού.
Η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων θα μπορούσε να υποστηρίξει τη ζήτηση για ξενοδοχειακή διαμονή, να ενισχύσει τις τοπικές επιχειρήσεις και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών. Ωστόσο, η εμπορική ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα απαιτεί επενδύσεις σε υποδομές, προσβασιμότητα, συντήρηση εγκαταστάσεων, ποιότητα υπηρεσιών και αποτελεσματική διαχείριση.
Για τους Δήμους, η αβεβαιότητα γύρω από τη χρηματοδότηση καθυστερεί τις απαραίτητες παρεμβάσεις. Επιπλέον, δυσκολεύει τον προγραμματισμό συνεργασιών με ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, παρόχους υπηρεσιών ευεξίας και άλλους επενδυτές.
Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης μια ευρύτερη αδυναμία στον σχεδιασμό δημόσιων επενδυτικών προγραμμάτων: οι χρηματοδοτικοί κανόνες και τα χρονοδιαγράμματα πρέπει να ανταποκρίνονται στις πραγματικές διαδικασίες που υποχρεούνται να ακολουθούν οι δικαιούχοι.
Όταν οι όροι υλοποίησης δεν λαμβάνουν υπόψη τις απαιτήσεις των δημόσιων συμβάσεων, ακόμη και εγκεκριμένες επενδύσεις κινδυνεύουν να μη φτάσουν ποτέ στο στάδιο της κατασκευής.
Αβέβαιο το μέλλον των δημοτικών επενδύσεων στις ιαματικές πηγές
Οι παρεμβάσεις στο συνέδριο της ΚΕΔΕ επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της αποτελεσματικότητας του προγράμματος χρηματοδότησης των ελληνικών ιαματικών πηγών και της τύχης των έργων που δεν προχώρησαν σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό.
Ο Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας ζητά νέα χρηματοδοτική διέξοδο μέσω του ΕΠΑ 2026–2030, επιμένοντας ότι οι καθυστερήσεις στην αξιολόγηση και οι περιορισμοί των επιλέξιμων δαπανών αποτέλεσαν καθοριστικά εμπόδια. Για την ελληνική τουριστική βιομηχανία, η εξέλιξη του ζητήματος θα καθορίσει εάν οι σχεδιαζόμενες δημοτικές ιαματικές εγκαταστάσεις θα μπορέσουν να ολοκληρωθούν ή θα αντιμετωπίσουν νέες καθυστερήσεις. Η επόμενη φάση εξαρτάται από τις αποφάσεις των αρμόδιων κυβερνητικών φορέων σχετικά με την εναλλακτική χρηματοδότηση, την επιλεξιμότητα των επενδύσεων και το νέο πλαίσιο υλοποίησης.



