Έρευνα Greenpeace: Οι low-cost πτήσεις έως και 26 φορές φθηνότερες από τα τρένα

 

Μια νέα πανευρωπαϊκή έρευνα της Greenpeace αποκαλύπτει ότι η κλιματικά επιζήμια αεροπορική μετακίνηση εξακολουθεί να είναι φθηνότερη από το τρένο στις περισσότερες διασυνοριακές διαδρομές, παρόλο που οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης – όπως οι πυρκαγιές, οι ξηρασίες και τα κύματα καύσωνα – επιδεινώνονται. Ανάλυση 142 διαδρομών σε 31 ευρωπαϊκές χώρες έδειξε ότι στις 54% των 109 διασυνοριακών διαδρομών που μελετήθηκαν, οι πτήσεις ήταν κατά κύριο λόγο φθηνότερες από τα τρένα, με τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους να κυριαρχούν χάρη σε αθέμιτες τιμολογιακές πρακτικές. Αυτό δεν οφείλεται στην αποδοτικότητα, αλλά στην πολιτική αδράνεια που επιτρέπει στις αεροπορικές να υποτιμούν τα τρένα εις βάρος του πλανήτη.

Ο Herwig Schuster, υπεύθυνος εκστρατειών μεταφορών της Greenpeace Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, δήλωσε: “Παρά την επιδείνωση της κλιματικής κρίσης, το φορολογικό σύστημα της Ευρώπης εξακολουθεί να ευνοεί το πιο ρυπογόνο μέσο μεταφοράς. Είναι παράλογο μια πτήση από τη Βαρκελώνη στο Λονδίνο να κοστίζει μόλις 15 ευρώ, ενώ το ίδιο δρομολόγιο με τρένο να είναι έως και 26 φορές πιο ακριβό. Η αεροπορία απολαμβάνει αθέμιτα φορολογικά προνόμια, ενώ οι επιβάτες των τρένων καλούνται να πληρώσουν το τίμημα. Οι τιμές αυτές δεν αντανακλούν μια υγιή αγορά – αλλά ένα σύστημα που λειτουργεί υπέρ των λίγων”.

Φορολογικό σύστημα που επιβραβεύει τις ρυπογόνες πτήσεις χαμηλού κόστους

Αεροπορικές όπως οι Ryanair, Wizz Air, Vueling και easyJet κυριαρχούν στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο με εισιτήρια που συχνά κοστίζουν λιγότερο από τα τέλη αεροδρομίων και έκδοσης εισιτηρίων. Αυτές οι τιμές είναι δυνατές επειδή τα καύσιμα της αεροπορίας δεν φορολογούνται, ενώ τα διεθνή αεροπορικά εισιτήρια εξαιρούνται από τον ΦΠΑ. Αντίθετα, οι σιδηροδρομικοί πάροχοι πληρώνουν πλήρη ΦΠΑ, υψηλό κόστος ενέργειας και τέλη πρόσβασης στις γραμμές.

Η Greenpeace διαπίστωσε στην έρευνά της ότι στις 54% των διασυνοριακών διαδρομών, η πτήση ήταν φθηνότερη τουλάχιστον 6 από τις 9 ημέρες που ελέγχθηκαν. Τα δεδομένα εισιτηρίων συλλέχθηκαν για 9 διαφορετικές ημέρες ανά διαδρομή, με διαφορετικούς χρόνους κράτησης. Μόνο σε 29 διαδρομές (39%) το τρένο ήταν πάντα ή σχεδόν πάντα φθηνότερο – κυρίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, με έμφαση στις Βαλτικές χώρες και την Πολωνία. Αντίθετα, στη Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα τρένα ήταν ακριβότερα από τις πτήσεις σε ποσοστό έως και 95% των διασυνοριακών διαδρομών. Σε ακραία παραδείγματα, όπως η διαδρομή Βαρκελώνη – Λονδίνο, το αεροπορικό εισιτήριο κοστίζει μόλις 14,99 ευρώ, ενώ το τρένο φτάνει τα 389 ευρώ.

Το περιβαλλοντικό κόστος είναι τεράστιο

Κατά μέσο όρο, οι πτήσεις εκπέμπουν πέντε φορές περισσότερα CO₂ ανά επιβάτη/χλμ. σε σύγκριση με τα τρένα – και όταν τα τρένα λειτουργούν με 100% ανανεώσιμη ενέργεια, το αποτύπωμα των πτήσεων μπορεί να είναι έως και 80 φορές χειρότερο. Παρ’όλα αυτά, τα τεχνητά χαμηλά αεροπορικά ναύλα συνεχίζουν να κατευθύνουν τους ταξιδιώτες προς το αεροπλάνο.

Μικρές βελτιώσεις από το 2023 – αλλά το σύστημα παραμένει δυσλειτουργικό

Πρόκειται για τη δεύτερη σημαντική έκθεση της Greenpeace σχετικά με τις τιμές πτήσεων και τρένων στην Ευρώπη. Από το 2023, το ποσοστό των διαδρομών όπου τα τρένα είναι κατά κύριο λόγο φθηνότερα αυξήθηκε κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, χάρη σε βελτιώσεις στις σιδηροδρομικές συνδέσεις και λιγότερες υπερφθηνές πτήσεις μέσω κόμβων όπως το Λονδίνο και το Δουβλίνο. Τα νυχτερινά τρένα, μια πιο φιλική στο περιβάλλον λύση για μακρινά ταξίδια, είναι συχνά πιο προσιτά από τα ταχύτατα δρομολόγια, αλλά δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τις βαριά επιδοτούμενες αερομεταφορές.

Τα καλύτερα πακέτα διακοπών

Αιτήματα της Greenpeace: Φθηνά τρένα και τέλος στην ψευδαίσθηση φτηνών πτήσεων

Η Greenpeace καλεί την ΕΕ και τις εθνικές κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε ριζική αναμόρφωση της πολιτικής μεταφορών, τερματίζοντας τις επιδοτήσεις στην αεροπορία, εφαρμόζοντας ένα απλοποιημένο σύστημα έκδοσης σιδηροδρομικών εισιτηρίων και επενδύοντας περισσότερο στις δημόσιες σιδηροδρομικές υποδομές. Η οργάνωση προτείνει επίσης την εισαγωγή “κλιματικών εισιτηρίων” – ενιαίων καρτών απεριορίστων διαδρομών για χρήση σε εθνικές και διασυνοριακές δημόσιες μεταφορές.

“Κάθε διαδρομή όπου το αεροπλάνο είναι φθηνότερο από το τρένο αποτελεί πολιτική αποτυχία” τόνισε ο Schuster. “Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να επιβραβεύουμε το πιο ρυπογόνο μέσο μεταφοράς. Η Ευρώπη πρέπει να καταστήσει το τρένο την πιο φθηνή και εύκολη επιλογή – όχι την έσχατη λύση”.